Ostrzeżenie o ryzyku związanym z lekiem może być w pełni prawdziwe i mimo to trudne do wykorzystania przez pacjenta. Badacze przeanalizowali strony producentów leków na receptę w USA i wskazują, że kłopot tkwi nie tylko w treści, ale też w tym, jak i gdzie ludzie ją czytają. Coraz częściej odpowiedzi o lekach dostają od systemów AI, bez wchodzenia na oryginalne źródło.
Samo umiejscowienie ostrzeżenia ma znaczenie
Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) wymaga, by promocja leków na receptę przedstawiała korzyści i zagrożenia w sposób wyważony. Nie narzuca jednak jednego wzoru interfejsu. Kluczowe informacje o bezpieczeństwie (w skrócie ISI) bywają więc pokazywane jako długie sekcje albo panele, które stale widać podczas przewijania strony. Zajmują one cenne miejsce na ekranie i utrudniają nawigację, zwłaszcza w telefonie.
Z badania naukowców FDA z 2017 roku wynika, że lokalizacja informacji o ryzyku wpływa na to, ile z niej ludzie zapamiętują. Osoby, które znalazły ją na osobnej podstronie, a nie na stronie głównej, przypominały sobie mniej zagrożeń.
Co pokazała analiza 338 stron
Autorzy nowej pracy, opublikowanej w czasopiśmie „Universal Access in the Information Society”, sprawdzili 338 oficjalnych stron głównych marek leków na receptę w USA. Oceniali wydajność, dostępność, stabilność wizualną i czytelność. Wyniki określili jako niepokojące:
- mediana wyniku wydajności na urządzeniach mobilnych wyniosła zaledwie 56 punktów na 100,
- tylko 2,7% stron nie miało problemów wykrytych przez automatyczne testy podstawowych standardów dostępności,
- na 20,4% stron, dla których były dostępne dane od rzeczywistych użytkowników, treść niespodziewanie przesuwała się podczas ładowania.
Badacze zastrzegają, że nie mierzyli ani zrozumienia informacji przez pacjentów, ani zgodności z przepisami FDA. Wskazują jednak na techniczne bariery, które mogą utrudniać dotarcie do ważnych informacji. Takie powtarzalne pomiary mogłyby ich zdaniem pomagać instytucjom zdrowia publicznego w wyłapywaniu miejsc wartych dokładniejszego sprawdzenia.
AI wchodzi między lek a pacjenta
W październiku 2026 roku serwis Adweek podał, że Google zaczął w USA testować reklamy leków na receptę w funkcjach AI Mode i AI Overviews. Rzecznik firmy potwierdził, że to zwykłe reklamy tekstowe lub zakupowe w oznaczonych sekcjach sponsorowanych, oddzielone od odpowiedzi generowanych przez AI. Obie rzeczy mogą jednak trafiać do pacjenta w jednym doświadczeniu wyszukiwania.
Na własnej stronie producent kontroluje treść i sposób jej prezentacji. W podsumowaniu AI informacje z różnych źródeł są łączone w interfejsie, na który firma nie ma wpływu. Nawet dokładnie sprawdzony komunikat o bezpieczeństwie nie gwarantuje, że każde wygenerowane wyjaśnienie zachowa te same szczegóły, kontekst i równowagę między korzyściami a ryzykiem.
Autor opracowania postuluje, by badać, czy systemy AI zachowują kluczowe informacje o bezpieczeństwie, odróżniają dowody medyczne od przekazów komercyjnych i pomagają podejmować świadome decyzje. Ocenie powinna podlegać cała ścieżka informacji, a nie tylko jej źródło.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Badanie dotyczy rynku amerykańskiego. W Unii Europejskiej reklama leków wydawanych na receptę, kierowana do ogółu społeczeństwa, jest zakazana, więc podobne reklamy w wyszukiwarce nie powinny mieć u nas bezpośredniego odpowiednika. Sam problem jest jednak uniwersalny: także w Polsce wiele osób pyta wyszukiwarki i chatboty o dawkowanie, interakcje czy działania niepożądane, a zwięzła odpowiedź AI może pominąć istotne zastrzeżenia.
W praktyce warto traktować takie podsumowania jako punkt wyjścia, a nie ostateczne źródło. Najpewniejsza jest ulotka dołączona do opakowania, a wątpliwości najlepiej rozwiewać z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza gdy przyjmujemy kilka leków naraz.
Źródło: Medical Xpress – „Drug safety information must remain accessible as patients move from websites to AI”